Bugünkü Haberler

MEHMET VEHBİ BOLAK

Balıkesirli ünlü simalar geçidimizde bugünkü konuğum bir dönemin en etkili isimlerinden olan  Mehmet Vehbi bey. Kendisi 1882 yılında Balıkesir de doğdu. Egitimini Mülkiye Mektebinde tamamladıktan  sonra çeşitli yerlerde kaymakam vekillikleri ve kaymakamlık yaptı. 18 Nisan 1912 tarihinde yapılan seçimlerde Karesi sancağı mebusu olarak Osmanlı  meclisinde görev aldı.
Balkan savaşı sebebi ile meclis fesh edilince Balıkesir’e döndü ve Balkan savaşı için kurulmuş olan Milli Müdafaa Cemiyetinde çalıştı. Balkan savaşı bittikten sonra tekrar idare işlerine döndü ve Eskişehir kaymakamı oldu.1913. Aynı yıl tekrar Karesi Mebusu olarak Osmanlı Meclisinde göreve başladı. Birinci dünya savaşı bitip ateş kes ilan edilene kadar bu görev de kaldı. Aralık 1918 de Catalca mutasarrıflığına(Vali) tayin oldu ki o sırada Çatalca Yunan işgali altında idi. Istanbul hükümetinden hiçbir yardım almadan Çatalca da bulunan bütün resmi daire ve önem taşıyan konum da olan Yunanlıları tasviye etti. Bunu üzerine Damat Ferit hükümeti görevden aldı ve çaresiz Balıkesir’e döndü.
15 Mayıs 1919 Yunanlılar Izmir’e asker çıkarmasından  bir gün sonra, şu an Kuvayı Milliye müzesi olarak kullanılan yerdeki okuma yurdunda bir toplantı tertip edildi. Bu toplantıda çeşitli fikirler öne sürüldü ancak tek fikir kabul gördü.  “Düşmanı geriye döndürecek tek çare, namlunun ucundan çıkan kurşundur” Iki gün sonra ise küçük bir mahalle camisi olan Alaca Mescid’de bir mevlid bahane edilerek toplantı yapıldı. Söz alan Mebus Vehbi bey “Izmir işgali ortadadır. Yakında Balıkesir de aynı kaderi yaşayabilir. Hemen bir Reddi İlhak Cemiyeti kurmalı ve direnişe başlamalıyız” dedi. Orada bulunanların tam desteği ile Kuvayı Milliye hareketi başlamış oldu. Kuzey Izmir Cepheleri Merkez heyeti oluşturuldu ve başkan olarak da Vehbi bey tayin edildi. 18 Mayıs 1919 da Balıkesir de bunlar yaşanırken Mustafa Kemal bir gün sonra Samsun’a ayak bastı. 28 Mayıs 1919 da ise Yunan askeri Ayvalık ilcemize çıkmak isteyince  o günlerde Yarbay olan Ali Çetinkaya ilk askeri direnişi  başlattı ve Damat Ferit tarafından görevinden alındı.
Kurtuluş savaşı, resmi tarihin anlattığı gibi Mustafa Kemal Samsun’a çıkınca değil, toplumsal tepki olarak Reddi Ilhak Cemiyeti kurulunca başlamıştır. Bu oluşuma ilk destek Ayvalık da bulunan Ali Cetinkaya ve askerleri tarafından gelmiştir. Ancak silah, mühimmat ve asker yetersizliği yüzünden 30 Haziran 1920de Balıkesir işgal edilir. 23 Nisan 1920 de açılan Ankara meclisinde Balıkesir mebusu olarak atandığı halde direnişin başından ayrılmayan Vehbi bey ancak Balıkesir işgal edilince Ankara Meclisine katılır.
Mustafa Kemal’i lider olarak benimsemeyen Çerkez Ethem’i ikna etmek için Vehbi bey aracı olur ancak o da başarılı olamaz. Çerkez Ethem başka bir yazı konumuz olsun çünkü orada da yanlış yorumlanan bazı hususların var olduğunu düşünmekteyim. Vehbi bey, arkadaşlarının kurmuş olduğu Reddi İlhak Cemiyeti ve tam yetkili kırk bir arkadaşının gayreti ile Balıkesir 6 Eylül 1922 de hiçbir dış yardım almadan kendi imkanları ile kurtulan tek şehir olma onurunu elde etti. Etti etmesine de bir enterasan noktayı da burada sormak isterim tarihçilerimize.150lik diye bir liste yapıldı ve hepsi vatandaşlıktan çıkarıldı. Başta 600 kişi olan liste, Lozan anlaşması gereği 150 ye düşürüldü. Soru 1:  Kuvayı Milliye’yi başlatan Balıkesir’den neden yaklaşık elli kişi var bu listede? Soru2: 600 den 150 ye düşen listedeki geri kalan 450 kişi kim?
Konumuza dönecek olursak, Vehbi bey Cumhuriyetin birinci ve ikinci meclisinde Balıkesir mebusu olarak görev yaptı. Sonrasında siyasete  bir daha hiç ilgi duymadı ancak mukayese edildiğinde Kazım Karabekir Paşa ile fikriyat olarak benzerlikleri oldukça fazladır. Birinci ve ikinci meclis de muhafazar kanada mensup gibi görünse de bütün mebusların saygı ve sevgi duyduğu bir kişilik idi.
Son yıllarında Necati Bey Öğretmen okulun da din dersleri verdi. 6 Nisan 1958 de vefat etti. Ruhu şad, mekanı cennet olsun.


YORUM YAPMAYA NE DERSİNİZ

Yukarı Geri Ana Sayfa