Bugünkü Haberler

MUSTAFA NECATİ BEY(1)

Balıkesir doğumlu ünlüler yolculuğumuza bugün aslında Balıkesir doğumlu olmayan ancak Balıkesir’e mâl olmuş bir isim olan Mustafa Necati Bey ile devam ediyoruz. Gençlik yıllarımda adı Necati Bey Eğitim Enstitüsü idi, sanırım şimdi fakülte olan okul, onun Milli Eğitim Bakanlığı döneminde inşaatına başlanmış ve genç yaşta vefat edince kendisinin ismi bu okula verilmiştir. Cumhuriyet karşıtı olanların zaman zaman aleyhinde ettikleri sözler olmasına rağmen, bizce hayırlı işlere imza atmış ve Mustafa Kemal’i doğru anlamış ender insanlardan biridir.

Necati Bey Horasan’dan Anadolu’ya gelip Darende’ye yerleşen Ahmet Han’ın onuncu batından torunu olup 1994 yılında Izmir’de dünyaya gelmiştir. Ilk, orta ve lise eğitimini Izmir’de tamamlayıp, İstanbul Hukuk Okuluna kayıt yaptırmış ve Avukat diploması ile 1914 yılında Izmir’e geriye dönmüştür. 1915 yılında yakın arkadaşı ve aynı zaman da Balıkesir’de bir caddeye ismi verilen Vasıf Çınar Bey ile beraber, Özel Şark Lisesini kurmuş ve 1918 yılına kadar bu okulun müdürlüğünü yapmıştır. Vasfı Çınar Bey de yardımcısıydı.

Savaş bitiminde sağ kalmayı başarabilen Yedek Subay diye tabir edilen okumuş gençlere iş ve geçim kaynağı yaratabilmek için “Yedek Subay Himaye Yurdu” ismiyle bir dernek kurulmasına öncülük etmiştir. Bu dernek vasıtasıyla onların mağdur olması engellenmek istenmiş ve kısmen de başarı sağlanmıştır. Düşünün şimdi. Bir yerde memur olarak çalışıyorsunuz ve size “Haydi savaşa” diye silah altına alınıyorsunuz ama dönünce ne iş var nede bir geçim kapısı. Mağduriyet diz boyu ama bu dernek ileride başlayacak olan Kuvayı Milliye’nin dayanağı olmuştur.

Balıkesir’de Vehbi Bolak beyin başkanlığında kurulan “Reddi Ilhak” cemiyeti olan Kuvayı Milliye, bütün işgal karşıtlarını toplayan merkez haline gelmiş ve Balıkesir’li olan olmayan kim işgale karşı ise bu harekete destek vermek için toplanmıştır. Aralarında Hüseyin Vasıf Çınar, kardeşi Mehmet Esat ve Köprülü Kazım Özalp başlıca isimlerdir ve bu gibi Balıkesir dışından olan katılımcılara Balıkesir Yaranı denilmiştir. Yaran, yaren, arkadaş anlamına gelir. Bu vesile ile Necati Bey Balıkesir yaranı olmuştur. Kuvayı Milliye hareketine söz, yazı ve zaman zaman eniştesi Yüzbaşı Halit Bayrak Bey ve Bulgurcu Mehmet Efe ile çatışmalara katılmıştır. Anzavur isyanı şurasında Balıkesir Müfrezesi Takip Komutanı olarak görev yapmıştır.

Istanbul hükümeti ise hem Balıkesir merkezli kuvayı milliye hareketini hemde Mustafa Kemal’in doğuda başlattığı hareketi “Hükümetin durumunu tehlikeye düşüren, devletin şeklini değiştirmeye çalışan bir isyan hareketi” olarak tanımlıyor ve bu iki hareketin birlesmesini engellemek için her çareye başvuruyordu. Ama ilerleyen süreç içerisinde bu birliktelik gerçekleşti ve maksat hasıl oldu. Kurtuluş Savaşı sırasında en önemli hizmeti “Izmir’e Doğru” gazetesini çıkarmak oldu Necati Beyin. Bu gazete sayesinde hem halka mesaj veriliyor hemde morallerin yüksek olması sağlanıyordu. Her zaman olduğu gibi gazete neşriyatını da kadim dostu Vasıf Çınar ile birlikte gerçekleştirdi.

Kurtuluş Savaşı zor şartlar altında kazanıldı ve yeni bir devlet kurma girişimleri başladı. Bu yeni devleti inşa edebilmek için Atatürk’ün fikirleri doğrultusunda, siyasi, hukuki ve kültürel alanlarda bir takım değişiklik gerekti ve yapılmak istenileni doğru anlayan cesur insanlara ihtiyaç duyulmakta idi. Mustafa Necati Bey bu yeni devletin ana fikrini çabuk anlamış ve Atatürk her konuda kendisinden ziyadesiyle istifade etmiştir.

Necati Bey Lozan anlaşmasının bazı maddelerini şiddetle eleştirmiş ama bu anlaşma gereği Türkiye’ye gelen yaklaşık beşyüz bin soydaşımızın yerleşmesi için kurulan “Mübadele ve Imar-Iskan Bakanlığı” görevine getirilmişti. Onun dört buçuk aylık bakanlığı dönemi içinde yüzelli bin göçmen iskan edilmiştir. Bu zor görev kısa sürmüş çünkü daha zor bir görev onu beklemekte idi. Iskan işi bir şekilde rayına girmiş yerine gelen bakan o işi sorunsuz götürebilirdi. Yeni görevi ise çok daha zor olan Adalet Bakanlığı idi.
Devam edeceğiz efendim.


YORUM YAPMAYA NE DERSİNİZ

Yukarı Geri Ana Sayfa