Bugünkü Haberler

ZAĞNOS PAŞA

Balıkesir merkezde bulunan Zağnos Paşa camiine ismini veren ilk devşirme Veziriazam dır. Osmanlı kayıtların da ismi Mehmet bin Abdullah olarak geçer. Zağanos lakabını sonradan almıştır. Sebebi denizcilik bilgi ve tecrübesi olduğu icin gözetlemelerde zağanos isimli yırtıcı ve keskin görüşlü bir kuş kullandığına dair iddialara dayandırılıyor. İtalyan veya Arnavut asıllı olduğu tahmin edilmektedir.
Zağnos Paşa eğitimini Edirne Enderun da yapmıştır. 2.Murat’ın oğlu ve veliahtı olan 2.Mehmet, Manisa Sancak beyi olunca onun lalası olmuştur. Bu lalalık görevi 2.Mehmet ile arasının çok iyi olmasını ve genç sehzadenin onun eğitiminden etkilenmesine sebeb vermiştir. Padisah olduğunda yapılması gereken isler konusunda 2.Mehmet’i bir şekilde yönlendirmiştir ve aralarındaki bu yakınlık sürekli olmuştur. Bazı kaynaklar Istanbul’un alınması gerekliliğini daha küçük yaşlarda Zağanos paşa tarafından 2.Mehmet’e dikte edildiğini yazar.
1444’de 2.Murat çocuk yaştaki 2.Mehmet’e tahtı bırakınca Zağanos paşa lalası olarak saraya girer ve 2.Mehmet’in ablası Fatma sultan ile evlenir. 2. Murat’ın tahtı bırakmasına karşı çıkan Çandarlı Halil Paşa, 2.Mehmet’in taht da kalmasını isteyen Zağanos Paşa ile kıyasıya bir mücadeleye girer. Varna savaşı öncesi O meşhur mektubu babasına Çandarlı Halil Paşa zoruyla yazar 2. Mehmet. Şöyledir mektup. “Kafir ile savaş kaçınılmaz hale gelmiştir. Padişah sen isen ordunun başına geç. Eğer padişah ben isem, emrim odur ki ordunun başına geç” Varna savaşına gelir 2. Murat ama savaştan sonra yine taht da kalmak istemez. Çandarlı Halil Paşa bir şekilde onun taht da kalmasını sağlar ve Zağanos Paşa Balıkesir’e emekli edilip gönderilir. 1446
Çandarlı Halil Paşa sayesinde saraydan uzak tutulan Zağanos Paşa, 1451 yılında 2. Murat’ın vefat etmesi ile padişah olan 2.Mehmet tarafından tekrar saraya alınır ve vezir yapılır. Çandarlı Halil Paşa bu konuda bir şey yapamaz durumdadır. 2.Mehmet ile beraber çıktıkları Karaman seferi dönüşü İstanbul kuşatması için çalışmalara başlarlar. Bütün plan ve hesaplamaları beraber yaparlar. Çandarlı Halil Paşa ve bu fetihe muhalif olanlara karşı hep 2. Mehmet ‘in yanında olmuş, Rumeli Hisarının yapımında rol almış ve bir kuleye ismi verilmiştir. Fetih sırasında ise can siparane bir gayret göstermiştir.
Fetih sona erince Fatih unvanı alan 2. Mehmet başta Çandarlı Halil olmak üzere Türk kökenli vezirler ile yola devam etmeme kararı alır. Asıl kırılma noktası burasıdır. Son Türk kökenli veziriazam Çandarlı Halil Paşa dır ve boynu vurulur. Veziriazamlığa Zağanos Pasa’yı getirir ve onun kızıyla evlenip Zağanos’a damat olur Fatih Sultan Mehmet. Çandarlı Halil Paşa’nın boynunun vurulması ve Türk kökenli vezirlerin saray dışına çıkarılmaları huzursuzluk yaratır. Fatih bunun farkında dır ve el koyduğu Çandarlı Halil mallarını iki yıl sonra geriye, akrabalarına iade eder. Bununla yetinmez ve bir yıl sonrada Zağnos Paşa’yı azleder. Saray damadı olmasına rağmen saraydan dışlanıp Balıkesir’e sürgün gibi gönderilir.
Balıkesir’e gelen Zağanos Paşa kendini vakıf ve imar işlerine verir. Bu gün dahi bütün ihtişamıyla şehrimizi şereflendiren caminin inşaasına başlar. Külliye biçiminde olan eserin günümüze kalan kısmı cami ve hamam kısmıdır. 1577 yılındaki depremde hasar görür. 1898 yılında kullanılmaz hale gelen camiyi Mutasarrıf Ömer Ali Bey tarafından 1908 yılında yeniden yaptırılır. İki yıl önce de restorasyon çalışması yapıldı sanıyorum.
Bin kişilik bir kapasiteye sahip olan cami, kurtuluş savaşı yıllarında Mehmet Akif Ersoy ve Mustafa Kemal tarafından hutbe verilir. Mustafa Kemal tek bir camide konuşma yapmıştır oda Balıkesir Zağanos Paşa camiinde olmuştur. Bu yazıda iki önemli ayrıntı vardır. Birincisi Çandarlı Halil Paşa, diğeri de Mustafa Kemal’in hutbesi. Her iki konu da maalesef çarpıtılmış durumda. Bu iki konu başka yazı başlıkları olsun ve tarafsız gözle doğru nedir bulmaya gayret edelim.


YORUM YAPMAYA NE DERSİNİZ

Yukarı Geri Ana Sayfa